İşletme sahiplerinin sıkça karıştırdığı bir konu var: banka hesabına giren para ile işletmenin gerçek kazancı aynı şey değil. Satış sırasında tahsil edilen KDV, işletmenin kendi kazancı değil; devlete aktarılacak bir emanet niteliğinde. Bu yazımızda, bir işletmenin gerçek net kârının nasıl hesaplandığını, adım adım bir örnek üzerinden anlatıyoruz.

Örnek Üzerinden Hesaplama

Bir işletmenin 300.000 TL + %20 KDV karşılığında mal aldığını ve bu malı %30 kâr marjıyla sattığını varsayalım.

1. Alış Aşaması

• Mal Bedeli: 300.000 TL
• KDV (%20): 60.000 TL
• Toplam Ödeme: 360.000 TL

Önemli: Bu 60.000 TL’lik KDV, işletmenin bir maliyeti değildir. “İndirilecek KDV” olarak kayıtlara alınır ve daha sonra satış KDV’sinden mahsup edilir.

2. Satış Aşaması

• Satış Bedeli (KDV Hariç): 390.000 TL (300.000 TL üzerine %30 kâr marjı)
• Hesaplanan KDV (%20): 78.000 TL
• Tahsil Edilen Toplam Tutar: 468.000 TL

3. Ticari Kâr

Satış Bedeli (KDV Hariç) 390.000 TL − Mal Maliyeti 300.000 TL = Brüt Ticari Kâr: 90.000 TL

4. Vergiler

• Kurumlar Vergisi (%25 genel oran): 22.500 TL
• Tahsil Edilen KDV: 78.000 TL
• İndirilecek KDV: 60.000 TL
• Devlete Ödenecek KDV: 18.000 TL

Önemli: KDV, işletmenin kazancı değildir. İşletme yalnızca tahsil ettiği KDV’den, alışta ödediği KDV’yi mahsup ederek aradaki farkı devlete öder.

5. Vergi Sonrası Net Kâr

Brüt Ticari Kâr 90.000 TL − Kurumlar Vergisi 22.500 TL = Örnek Net Kâr: 67.500 TL

Bu Örnekte Nelerin Hesaba Katılmadığını Unutmayın

Yukarıdaki hesaplama, konuyu sade bir şekilde anlatabilmek için basitleştirilmiştir. Gerçek bir işletmede net kârı etkileyen ve bu örneğe dahil edilmemiş birçok kalem bulunuyor:

• Personel giderleri (maaş, SGK primi, kıdem/ihbar tazminatı karşılıkları)
• Kira, elektrik, su, doğalgaz gibi işletme giderleri
• Muhasebe ve mali müşavirlik ücretleri
• Finansman maliyetleri (kredi faizleri, banka masrafları)
• Stopaj kesintileri
• Amortisman giderleri

Bu kalemlerin tamamı, işletmenin faaliyet giderlerini oluşturuyor ve gerçek net kârı, örnekte hesaplanan tutardan daha da azaltabiliyor. Bu nedenle her işletmenin gerçek net kârı, kendi gelir-gider yapısına göre ayrıca ve dikkatle hesaplanmalı.

Neden Önemli?

Banka hesabındaki tutarı kâr sanmak, işletme sahiplerinin en sık düştüğü hatalardan biri. Tahsil edilen KDV’nin bir kısmı devlete gidecek, kâr üzerinden kurumlar vergisi ödenecek ve faaliyet giderleri düşülecek — geriye kalan miktar, çoğu zaman hesap sahibinin tahmin ettiğinden az oluyor. Gerçek kazancınızı bilmeden alacağınız fiyatlandırma, yatırım veya harcama kararları, işletmenizin nakit akışını olumsuz etkileyebilir.

Mete Mali Müşavirlik ve Denetim olarak, işletmenizin gerçek kârlılığının doğru hesaplanmasından fiyatlandırma ve vergi planlamanıza kadar tüm süreçte yanınızdayız. Değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

12 Kasım 2024 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 573 Sıra No’lu VUK Genel Tebliği ile, gider pusulasının elektronik ortamda düzenlenebilmesinin yasal zemini oluşturuldu ve Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) bu konuda yetkilendirildi. E-fatura, e-arşiv ve e-irsaliyeden sonra e-dönüşüm ailesine katılan bu yeni belge, 1 Ocak 2026 itibarıyla belirli mükellef grupları için zorunlu hâle geldi. Bu yazımızda, e-Gider Pusulası’nın ne olduğunu, kimler için zorunlu olduğunu ve düzenleme sürecini derledik.

Gider Pusulası Nedir?

Gider pusulası, Vergi Usul Kanunu’nun 234. maddesinde düzenlenen bir belgedir. Vergi mükellefi olmayan kişilerden yapılan mal veya hizmet alımlarında, satıcı taraf fatura düzenleyemediği için bu belge alıcı işletme tarafından düzenlenir. En sık karşılaşılan örnekler arasında ikinci el eşya ve araç alımları, hurda teslimi, nihai tüketiciden ürün iadesi veya esnaf muafiyetinden yararlanan kişilerden yapılan alımlar sayılabilir.

Kimler İçin Zorunlu?

Önemli bir nokta: e-Gider Pusulası, tüm mükellefler için genel bir zorunluluk değil. Zorunluluk iki ayrı yoldan doğuyor:

• Belirli perakende işletmeleri: NACE kodu 47 ile başlayan (perakende ticaret) faaliyet alanında bulunan ve e-fatura uygulamasına dahil olan işletmelerden, 2024 hesap dönemi sonu itibarıyla belirlenen finansal kriterlerin (örneğin satış veya gayrisafi iş hasılatının 110 milyon TL’yi aşması) en az ikisini birlikte sağlayanlar, 1 Ocak 2026‘dan itibaren e-Gider Pusulası düzenlemek zorunda.
• Riskli veya vergi uyum düzeyi düşük bulunan mükellefler: Ciro veya sektör fark etmeksizin, GİB’in risk analizi sonucunda “riskli” ya da “vergiye uyum düzeyi düşük” bulduğu herhangi bir mükellefe yazılı bildirim yapılabiliyor. Bu bildirimi alan işletmelerin, bildirim tarihinden itibaren en az 3 ay içinde geçiş yapması gerekiyor.

Bu ikinci yol, daha önce ele aldığımız KURGAN risk analizi sistemi ile aynı mantıkla işliyor — vergi idaresi, belge düzeninde risk gördüğü mükellefleri doğrudan elektronik belge düzenine yönlendirebiliyor.

Yukarıdaki iki kapsam dışında kalan tüm mükellefler ise herhangi bir zorunluluk beklemeden, süreçlerini dijitalleştirmek istedikleri an gönüllü olarak e-Gider Pusulası uygulamasına geçebiliyor.

Belge Düzenleme Süresi ve Yöntemi

e-Gider Pusulası, işlem tarihinden itibaren 7 gün içinde düzenlenmelidir. İmzalama için tüzel kişilerde mali mühür, gerçek kişilerde e-imza gerekiyor. Düzenleme, GİB portalı üzerinden veya özel entegratörler aracılığıyla yapılabiliyor; yoğun işlem hacmi olan işletmeler için entegratör çözümü süreci büyük ölçüde otomatikleştiriyor.

Belgede Bulunması Gereken Bilgiler

Bir e-Gider Pusulası’nda aşağıdaki bilgilerin eksiksiz yer alması gerekiyor:

• Belge tarihi, saat/dakika bilgisi ve belge numarası,
• Düzenleyen işletmenin unvanı, adresi, vergi dairesi ve vergi kimlik numarası,
• Muhatabın adı-soyadı, ikamet adresi ve T.C. kimlik numarası,
• Mal veya hizmetin cinsi, miktarı ve bedeli,
• Stopaj oranı ve tutarı, varsa KDV, toplam tutar.

Bu alanlardan herhangi birinin eksik olması, belgeyi geçersiz kılabiliyor.

Mükellefler İçin Öneriler

• Perakende sektöründeyseniz, 2024 hesap dönemi verilerinize göre finansal kriterleri karşılayıp karşılamadığınızı kontrol edin.
• GİB’den bir yazılı bildirim aldıysanız, 3 aylık geçiş süresini kaçırmadan hazırlıklara hemen başlayın.
• Zorunluluk kapsamında olmasanız dahi, kağıt süreçlerin maliyetini azaltmak için gönüllü geçişi değerlendirin.
• Mali mühür veya e-imzanızın güncel ve geçerli olduğundan emin olun.
• Belge içeriğindeki zorunlu alanları eksiksiz doldurduğunuzdan emin olmak için ilk düzenlemelerinizi mali müşavirinizle birlikte kontrol edin.

Mete Mali Müşavirlik ve Denetim olarak, e-Gider Pusulası zorunluluğunuzun tespitinden başvuru ve düzenleme sürecinin sorunsuz yürütülmesine kadar tüm süreçte yanınızdayız. Değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

4 Haziran 2026 tarihli ve 33270 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7582 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen Mükerrer Madde 20/D, Türkiye’ye yerleşen gerçek kişilere yurt dışı kaynaklı kazançları için 20 yıl süreyle gelir vergisi istisnası tanıyor. Daha önce ele aldığımız Varlık Barışı düzenlemesiyle birlikte değerlendirildiğinde, bu istisna Türkiye’ye yerleşmeyi planlayan gurbetçiler ve yurt dışında gelir elde eden kişiler için önemli bir fırsat sunuyor. Bu yazımızda, istisnadan kimlerin yararlanabileceğini, kapsamını ve dikkat edilmesi gereken hususları derledik.

İstisnadan Kimler Yararlanabilir?

Mükerrer 20/D istisnasından yararlanabilmek için üç şartın birlikte sağlanması gerekiyor:

• Türkiye’de yerleşmiş sayılma: Gelir Vergisi Kanunu’nun 4. maddesine göre, ikametgahı Türkiye’de bulunan ya da bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak 6 aydan fazla oturan kişiler Türkiye’de yerleşmiş sayılır.
• Son 3 takvim yılında Türkiye’de ikametgah bulunmaması: Yerleşim tarihinden önceki son üç takvim yılında kişinin Türkiye’de ikametgahı olmamalıdır.
• Son 3 takvim yılında Türkiye’de vergi mükellefiyeti bulunmaması: Aynı dönemde, ticari, zirai veya serbest meslek kazancı dolayısıyla sürekli vergi mükellefiyeti bulunmamalıdır.

Örneğin, 2026 yılında Türkiye’ye yerleşen bir kişinin bu istisnadan yararlanabilmesi için 2023, 2024 ve 2025 takvim yıllarında Türkiye’de ikametgahının ve sürekli vergi mükellefiyetinin bulunmaması gerekiyor.

İstisnanın Kapsamı Nedir?

Şartları sağlayan gerçek kişilerin Türkiye dışında elde ettiği her türlü kazanç ve irat, yerleşim tarihinden itibaren 20 yıl süreyle gelir vergisinden istisna tutuluyor. Önemli noktalar:

• İstisna yalnızca gerçek kişilere tanınmıştır; şirketler (kurumlar) bu düzenlemeden yararlanamaz.
• Yurt dışında elde edilen kazançların Türkiye’ye getirilmesi şart değildir; para transferi istisna hakkını etkilemez.
• İstisna kapsamındaki yurt dışı gelirler için Türkiye’de beyanname verilmez.

Beyan Vermemenin Karşılığında Nelerden Vazgeçiliyor?

Beyanname verilmemesi avantajının bir karşılığı var: istisna kapsamındaki gelirlere ilişkin gider ve maliyetler diğer gelirlerden indirilemiyor; yurt dışında bu kazançlar üzerinden ödenen vergiler de Türkiye’de mahsup edilemiyor. Bu nedenle istisnanın avantajlı olup olmadığının, kişinin gelir yapısına ve yurt dışında ödediği vergi yüküne göre ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.

Veraset ve İntikal Vergisinde Avantaj

İstisna süresi içinde vefat hâlinde, miras yoluyla gerçekleşen intikallerde %1 oranında veraset ve intikal vergisi uygulanabiliyor — bu da düzenlemenin sunduğu ek bir avantaj olarak öne çıkıyor.

Ne Zamandan İtibaren Geçerli?

Düzenleme, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren Türkiye’ye yerleşmiş sayılan kişilere uygulanmak üzere, yayım tarihinde yürürlüğe girdi; uygulama usul ve esasları ise 4 Temmuz 2026 tarihli ve 33300 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 333 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile açıklandı. Mükerrer 20/D maddesinin bir bitiş tarihi bulunmuyor; düzenleme yürürlükte kaldığı sürece, sonraki yıllarda Türkiye’ye yerleşen kişiler de şartları sağlamaları kaydıyla kendi yerleşim tarihlerinden itibaren 20 yıllık istisnadan yararlanabiliyor.

Dikkat Edilmesi Gereken Risk

İstisnadan yararlanma şartlarının sonradan ihlal edildiğinin tespiti hâlinde, cezalı tarhiyat riski doğuyor. Bu nedenle yerleşim tarihi, önceki üç yıla ait ikametgah ve mükellefiyet durumu gibi kriterlerin belgelerle desteklenmesi büyük önem taşıyor.

Kimler İçin Önemli?

• Uzun süredir yurt dışında yaşayan ve Türkiye’ye kesin dönüş yapmayı planlayan Türk vatandaşları,
• Yurt dışında gelir elde eden ve Türkiye’ye yerleşmeyi değerlendiren yabancı uyruklu kişiler,
• Uzaktan çalışan, yurt dışı menşeli yatırım geliri veya serbest meslek kazancı bulunan dijital göçebeler.

Mete Mali Müşavirlik ve Denetim olarak, Türkiye’ye yerleşim sürecinizin planlanmasından 20 yıllık istisna şartlarınızın belgelenmesine kadar tüm süreçte yanınızdayız. Değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Şirket kuruluşu, ticaret sicilinde tescil ile tamamlanmış gibi görünse de, aslında işin başlangıcıdır. Kuruluşun ardından gerçekleştirilmesi gereken, bir kısmı süreli ve cezai yaptırıma bağlı 15 işlem var. Daha önce ele aldığımız asgari sermaye artırımı yükümlülüğü de mevcut şirketler için bu listeye dahil edilebilir. Bu yazımızda, kuruluş sonrası eksiksiz tamamlanması gereken 15 işlemi ve dikkat edilmesi gereken süreleri derledik.

Süreli ve Cezai Yaptırımı Olan İki Kritik İşlem

15 işlem arasında iki tanesi, süresinde yapılmadığında doğrudan idari para cezasına yol açtığı için özellikle öne çıkıyor:

• E-Tebligat Başvurusu: Kuruluş tarihinden itibaren 15 gün içinde bağlı bulunulan vergi dairesine yapılmalıdır.
• Gerçek Faydalanıcı Bilgi Formu: Yeni mükellefiyet tesisinden itibaren 1 ay içinde Dijital Vergi Dairesi üzerinden elektronik ortamda bildirilmelidir. Bu bildirim, her yıl 31 Ağustos’a kadar tekrarlanması gereken yıllık bir yükümlülüğe dönüşüyor. Süresinde yapılmayan her bir bildirim için idari para cezası uygulanıyor.

Kuruluş Sonrası Tamamlanması Gereken 15 İşlem

1. TÜRMOB ve GİB sözleşmelerinin yapılması — mali müşavirlik hizmet sözleşmesi ve elektronik beyanname aracılık sözleşmesi.
2. İmza sirküleri çıkartılması — mali işlemler için yetkili kişilere vekalet verilmesi.
3. Dijital Vergi Dairesi şifresi alınması.
4. Vergi levhasının oluşturulması — internet vergi dairesi üzerinden.
5. E-Tebligat başvuru formu — kuruluştan itibaren 15 gün içinde.
6. Gerçek faydalanıcı bilgi formu — kuruluştan itibaren 1 ay içinde.
7. E-defter başvurusu.
8. Mali mühür başvurusu — e-fatura ve e-defter başvuruları bu mühürle yapılacağından öncelikli olarak tamamlanmalı.
9. Kira kontratı ve TÜRMOB sözleşmesi damga vergisi beyanı.
10. UETS aktivasyonu.
11. KEP adresi (isteğe bağlı) — PTT Müdürlüğü’nden alınır.
12. SGK tebligat başvurusu.
13. E-fatura başvurusu (isteğe bağlı, mali mühür ile birlikte).
14. Karar defterleri e-defter ise ortaklara e-imza alınması.
15. SGK dosya açılışı ve şifre alınması (personel istihdam ediliyorsa).

Neden Bu Kadar Önemli?

Bu işlemlerin bir kısmı birbirine bağımlı: örneğin mali mühür alınmadan e-fatura ve e-defter başvurusu yapılamıyor, bu yüzden sıralamayı doğru planlamak zaman kaybını önlüyor. Süreli olan iki işlemin (e-tebligat, gerçek faydalanıcı bildirimi) kaçırılması ise doğrudan idari para cezası doğuruyor — üstelik gerçek faydalanıcı bildirimi her yıl tekrarlanan bir yükümlülük olduğu için, bu takvimi sürekli takip etmek gerekiyor.

Yeni Şirket Sahipleri İçin Öneriler

• Kuruluş tescili tamamlanır tamamlanmaz, süreli işlemleri (e-tebligat, gerçek faydalanıcı bildirimi) takvime işleyin.
• Mali mühür başvurusunu erken yapın; e-fatura ve e-defter süreçleri buna bağlı.
• İsteğe bağlı işlemleri (KEP, e-fatura) dahi, ileride zorunlu hâle gelme ihtimaline karşı erken tamamlamayı değerlendirin.
• Personel istihdam edecekseniz SGK dosya açılışını işe başlama tarihinden önce tamamlayın.
• Tüm süreci mali müşavirinizle birlikte bir kontrol listesi hâline getirip adım adım takip edin.

Mete Mali Müşavirlik ve Denetim olarak, yeni kurulan şirketlerin bu 15 işlemi eksiksiz ve zamanında tamamlamasından, süreli yükümlülüklerin takvimlendirilmesine kadar tüm süreçte yanınızdayız. Değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

25 Kasım 2023 tarihli ve 32380 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile anonim ve limited şirketler için asgari sermaye tutarları önemli ölçüde artırıldı. Ardından 29 Mayıs 2024 tarihli ve 32560 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7511 sayılı Kanun ile, mevcut şirketlere bu yeni tutarlara uyum sağlamaları için bir geçiş süresi tanındı. Bu yazımızda, yeni asgari sermaye tutarlarını, son tarihi ve süresinde artırım yapılmamasının sonuçlarını derledik.

Yeni Asgari Sermaye Tutarları Nedir?

7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 332. maddesinde belirlenen asgari sermaye tutarları şu şekilde yükseltildi:

• Anonim şirketler (A.Ş.): 50.000 TL’den 250.000 TL‘ye
• Limited şirketler (Ltd. Şti.): 10.000 TL’den 50.000 TL‘ye
• Kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık olmayan anonim şirketler: başlangıç sermayesi 500.000 TL‘ye

Bu yeni tutarlar, 1 Ocak 2024 itibarıyla yeni kurulacak şirketler için doğrudan geçerli hâle geldi.

Mevcut Şirketler İçin Geçiş Süresi

7511 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle Türk Ticaret Kanunu’na eklenen Geçici 15. madde, 1 Ocak 2024 öncesinde kurulmuş ve sermayesi yeni asgari tutarların altında kalan şirketlere intibak süresi tanıdı. Buna göre:

• Sermayesi 250.000 TL’nin altında olan anonim şirketler ile sermayesi 50.000 TL’nin altında olan limited şirketler, sermayelerini 31 Aralık 2026 tarihine kadar bu tutarlara yükseltmek zorunda.
• Çıkarılmış sermayesi en az 250.000 TL olan, kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık olmayan anonim şirketler ise başlangıç ve çıkarılmış sermayelerini aynı tarihe kadar 500.000 TL’ye yükseltmek zorunda.

Kanun koyucu bu süreci kolaylaştırmak amacıyla, asgari tutarlara yükseltilmesi için yapılacak genel kurul toplantılarında toplantı nisabı aranmayacağını, kararların mevcut oyların çoğunluğuyla alınacağını ve bu kararlar aleyhine imtiyaz kullanılamayacağını hükme bağladı.

Süresinde Artırım Yapılmazsa Ne Olur?

Bu, göz ardı edilmemesi gereken ciddi bir sonuç doğuruyor:

• Anonim ve limited şirketler için: 31 Aralık 2026’ya kadar sermaye asgari tutara yükseltilmezse, şirket infisah etmiş (dağılmış) sayılır — yani kanunen sona ermiş kabul edilir ve tasfiye süreci başlar.
• Kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık olmayan anonim şirketler için: sermaye 500.000 TL’ye yükseltilmezse, şirket kayıtlı sermaye sisteminden çıkmış sayılır.

Ticaret Bakanlığı’na, bu süreyi birer yıl olarak en fazla iki defa uzatma yetkisi tanınmış olsa da, mükelleflerin sürecini son tarihe güvenerek değil, şimdiden planlaması önem taşıyor.

Mükellefler İçin Öneriler

• Şirketinizin mevcut esas/çıkarılmış sermaye tutarının yeni asgari sınırların altında kalıp kalmadığını kontrol edin.
• Sermaye artırımı için gerekli genel kurul sürecini ve tescil işlemlerini önceden planlayın; son çeyreğe bırakmayın.
• Artırımın nakdi mi ayni mi yapılacağına, ödeme takvimine ve mevcut ortaklık yapısına etkilerine mali müşavirinizle birlikte karar verin.
• Kayıtlı sermaye sistemindeyseniz, hem başlangıç hem çıkarılmış sermaye tutarınızın 500.000 TL eşiğini karşıladığından emin olun.

Mete Mali Müşavirlik ve Denetim olarak, şirketinizin sermaye artırımı yükümlülüğünün tespitinden genel kurul ve tescil sürecinin eksiksiz yürütülmesine kadar tüm süreçte yanınızdayız. Değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

30 Aralık 2025 tarihli ve 33123 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 49 Sıra No’lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği ile, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin beyannamelerinde yer alan bazı istisna, indirim ve uygulamalardan yararlanabilmesi, Yeminli Mali Müşavir (YMM) tasdik raporu ibraz şartına bağlandı. Bu yazımızda, tasdik zorunluluğunun kapsamını, parasal sınırları ve rapor sunulmamasının sonuçlarını derledik.

Tasdik Zorunluluğu Neyi Kapsıyor?

Önemli bir nokta: bu zorunluluk, beyannamede yer alan tüm istisna ve indirimleri kapsayan genel bir yükümlülük değil. Yalnızca Tebliğ’in 4. maddesinin ikinci fıkrasındaki tabloda sayılan, belirli istisna, indirim ve uygulamalarla sınırlı olarak uygulanıyor. Düzenleme, 2025 hesap dönemine ait kurumlar vergisi beyannamelerinden itibaren geçerli olup, 2026 yılında verilecek beyannameleri doğrudan etkiliyor.

Parasal Sınırlar Ne Kadar?

Tasdik zorunluluğunu tetikleyen eşik değerler şöyle:

• Beyannamede müstakil satırı bulunan her bir istisna/indirim kalemi için 500.000 TL‘yi aşan tutarlar,
• Bu kalemlerin toplamı için 1.000.000 TL‘yi aşan tutarlar.

Bu eşiklerden herhangi birinin aşılması hâlinde, ilgili istisna/indirim için YMM tasdik raporu düzenlenmesi zorunlu hâle geliyor. Gelir vergisi mükellefleri için tasdik zorunluluğu, beyannamede ayrı satırı bulunan belirli kalemleri kaparken; kurumlar vergisi mükellefleri için kapsam daha geniş olup 21 ayrı başlığı içeriyor. Önemle belirtmek gerekir ki, bu düzenleme yalnızca cirosu yüksek “tam tasdik” mükelleflerini değil, cirosu düşük olsa dahi beyannamesinde önemli tutarda istisna veya indirim gösteren firmaları da kapsıyor.

Rapor Süresi ve Sunum Şekli

Tasdik raporları, beyanname verme süresini takip eden 2 ay içinde (gayrimenkul yatırım ortaklığı kazançları için 3 ay içinde) Dijital Vergi Dairesi üzerinden elektronik olarak gönderilmelidir. Tam tasdik sözleşmesi bulunan mükelleflerin, Tebliğ’deki hususlara tam tasdik raporunda yer verilmesi kaydıyla ayrı bir rapor sunmasına gerek yoktur; ancak YMM’ler, tasdikin doğruluğundan mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaya devam ediyor.

Rapor Sunulmazsa Ne Olur?

Tasdik raporunun süresinde sunulmaması durumunda süreç şu şekilde işliyor:

• Mükellefe raporu ibraz etmesi için bir ek mühlet verilir.
• Bu mühlet sonunda da rapor sunulmazsa, ilgili istisna veya indirim hakkından yararlanılamaz.
• Ayrıca özel usulsüzlük cezası uygulanır (2025 yılı için bu ceza 330.000 TL olarak belirlenmiştir).

Mükellefler İçin Öneriler

• Beyannamenizde yer alan istisna ve indirim kalemlerinin 500.000 TL / 1.000.000 TL eşiklerini aşıp aşmadığını önceden kontrol edin.
• Tam tasdik sözleşmeniz yoksa ve eşikleri aşan bir istisna/indiriminiz varsa, sadece bu işlem özelinde bir YMM tasdik raporu düzenletmeniz gerektiğini unutmayın.
• Rapor sürecini beyanname verme süresinin hemen ardından başlatın; 2 aylık (GYO için 3 aylık) süreyi son güne bırakmayın.
• Hangi istisna/indirimlerin Tebliğ’in 4. maddesindeki tabloda yer aldığını mali müşavirinizle birlikte netleştirin — her istisna/indirim bu kapsamda değil.

Mete Mali Müşavirlik ve Denetim olarak, beyannamenizdeki istisna ve indirimlerin tasdik zorunluluğu kapsamında olup olmadığının tespitinden YMM tasdik raporu sürecinin zamanında ve eksiksiz tamamlanmasına kadar yanınızdayız. Değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Şirket kasasında olağan ihtiyacın üzerinde nakit bulunması ya da ortaklara borç para verilmesi durumunda, vergi incelemelerinde en sık gündeme gelen konulardan biri “adat hesaplaması”nda hangi faiz oranının esas alınacağı. Danıştay’ın yerleşik içtihadı bu konuda net bir çizgi çiziyor. Bu yazımızda, adat hesaplamasının ne olduğunu, Danıştay’a göre esas alınması gereken faiz oranını ve bunun vergisel sonuçlarını derledik.

Adat Hesaplaması Nedir?

“Adat”, işletme kasasında bulunan ve olağan ticari faaliyetin nakit ihtiyacını aşan tutarların ya da ortaklara kullandırılan borç paraların, fiktif olarak faizlendirilmesi işlemidir. Vergi idaresi, bu şekilde şirket kaynaklarının ortaklara veya ilişkili kişilere bedelsiz kullandırıldığı durumları, örtülü kazanç dağıtımı riski taşıdığı gerekçesiyle yakından takip ediyor. Riski bertaraf etmek için mükelleflerin, kullandırılan tutarlar üzerinden emsal bir faiz oranıyla adatlandırma yaparak bunu gelir olarak kayıtlarına yansıtması gerekiyor.

Hangi Faiz Oranı Esas Alınmalı?

Adat hesaplamasında uygulanacak faiz oranı belirlenirken öncelik sırası şöyle işliyor:

• İç emsal varsa: Şirketin bankadan kullandığı kredilere uygulanan faiz oranı esas alınır.
• İç emsal yoksa (dış emsal): Danıştay’ın istikrar kazanmış içtihadına göre, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) ilan ettiği reeskont faiz oranı esas alınmalıdır.

Neden Avans Faizi Değil, Reeskont Faizi?

Uygulamada vergi idaresi, bazı incelemelerde adat hesaplamasını TCMB’nin avans faiz oranı üzerinden yapabiliyor. Ancak Danıştay’ın çok sayıda kararında benimsediği yerleşik yaklaşım, bu uygulamayı hukuka aykırı buluyor. Danıştay’a göre, matrahın belirlenmesine ilişkin adat hesaplamalarında uygulanması gereken faiz oranı, reeskont işlemlerinde uygulanan orandır; avans faizi esas alınarak yapılan hesaplamada reeskont oranını aşan kısım hukuka aykırı kabul ediliyor. Reeskont ve avans faiz oranları farklı amaçlarla belirlenen ayrı oranlar olduğu için, ikisinin birbirinin yerine kullanılması Danıştay tarafından kabul görmüyor.

Güncel Reeskont ve Avans Faiz Oranları

TCMB tarafından belirlenen ve dönemsel olarak güncellenen oranlar, Resmi Gazete’de tebliğ edilerek yürürlüğe giriyor. Güncel dönemde vadesine en çok 3 ay kalan senetler karşılığında yapılacak reeskont işlemlerinde uygulanacak iskonto faiz oranı yıllık %9,75, avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranı ise yıllık %10,75 olarak belirlenmiş durumda. Bu iki oran arasındaki fark, doğru oranın seçilmemesi hâlinde matrah farkının hangi yönde oluşacağını doğrudan etkiliyor.

Adat Faizinin Vergisel Sonuçları

Doğru oranla hesaplanan adat faizi, mükellef için iki ayrı vergisel yükümlülük doğuruyor:

• Kurumlar vergisi: Hesaplanan adat faizi, gelir unsuru olarak kabul edilip kurum kazancına dahil edilir ve üzerinden kurumlar vergisi hesaplanır.
• KDV: Ortaklara borç para verilmesi işlemi, KDV Kanunu kapsamında bir finansman hizmeti olarak değerlendirildiğinden, hesaplanan adat faizi üzerinden KDV hesaplanıp beyan edilmesi gerekir.

Mükellefler İçin Öneriler

• Kasa bakiyenizin ve ortaklara kullandırılan tutarların düzenli olarak takibini yapın; olağan nakit ihtiyacınızı aşan tutarları tespit edin.
• Adat hesaplamasında öncelikle iç emsalinizi (varsa banka kredi faiz oranınızı) kontrol edin.
• İç emsal yoksa, hesaplamayı TCMB reeskont faiz oranı üzerinden yapın; avans faiz oranını kullanmaktan kaçının.
• Bir vergi incelemesinde avans faizi üzerinden yapılmış bir tarhiyatla karşılaşırsanız, Danıştay’ın yerleşik içtihadını dayanak göstererek itiraz hakkınızı değerlendirin.
• Adat faizi hesaplamalarınızı ve buna bağlı KDV/kurumlar vergisi beyanlarınızı mali müşavirinizle birlikte gözden geçirin.

Mete Mali Müşavirlik ve Denetim olarak, adat hesaplamalarınızın Danıştay içtihadına uygun şekilde yapılmasından olası bir vergi incelemesinde doğru savunmanın hazırlanmasına kadar tüm süreçte yanınızdayız. Değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İhracat işlemlerinde Gümrük Çıkış Beyannamesi’nin (GÇB) doğru şekilde kapatılması, vergi cezası, teşvik kaybı ve KDV iadesi gecikmesi gibi ciddi sonuçları önlemenin anahtarı. Bu yazımızda, GÇB kapatma sürecindeki 7 temel adımı ve dikkat edilmesi gereken riskli durumları derledik.

GÇB Nedir ve Neden Kapatılması Gerekir?

Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB), bir malın Türkiye gümrük bölgesinden ihraç edildiğini gösteren resmi belgedir. Ancak beyannamenin düzenlenmesi tek başına yeterli değildir; ihracat bedelinin yurda getirilmesinden KDV iadesine kadar bir dizi takip adımının eksiksiz tamamlanarak dosyanın kapatılması gerekir. Eksik bırakılan bir GÇB dosyası, ileride vergi incelemesi, teşvik geri çağırma veya kambiyo mevzuatı kapsamında idari para cezası riski doğurabilir.

GÇB Kapatma Sürecinde 7 Temel Adım

1. GÇB Bilgileri

Beyanname numarasının doğruluğu; GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu), miktar ve tutarların fatura ile birebir uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir.

2. Bedelin Yurda Getirilmesi

İhracat bedelinin yasal süresi içinde yurda getirilip getirilmediği ve buna ilişkin İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) veya Döviz Alım Belgesi (DAB) düzenlenip düzenlenmediği teyit edilmelidir.

3. Fatura Kontrolü

E-ihracat faturasının GÇB ile birebir uyumlu olması; döviz cinsi ve tutarların her iki belgede de aynı olması gerekir.

4. Fiili İhracat Tarihi

Beyannamenin kapanış tarihinin muhasebe kayıtlarıyla uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir.

5. Kambiyo Takibi

Açık (kapanmamış) bir ihracat dosyası kalıp kalmadığı ve banka kayıtlarının güncel olup olmadığı teyit edilmelidir.

6. DİİB Varsa

Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB) kapsamında yapılan ihracatlarda, işlemin ihracat taahhüdüne işlenip işlenmediği ve belge kapanışı için gerekli kayıtların hazır olup olmadığı kontrol edilmelidir.

7. KDV İadesi

GÇB’nin kapanmış olması ve iade dosyasına doğru belgelerin eklenmiş olması, KDV iade sürecinin gecikmeden sonuçlanması için ön şarttır.

Dikkat Edilmesi Gereken Riskli Durumlar

Bu süreçte özellikle dikkat edilmesi gereken riskli durumlardan bazıları:

• Eksik tahsilat: İhracat bedelinin tamamının yurda getirilmemiş olması.
• Fazla veya eksik beyan: GÇB’de beyan edilen tutar ile fatura veya tahsilat arasındaki tutarsızlıklar.
• Yanlış GTİP: Malın gümrük tarife pozisyonunun hatalı belirlenmesi.
• Açık kambiyo dosyası: İhracat bedeli girişi tamamlanmadığı için kapanmamış banka dosyaları.
• Süresi geçmiş ihracat bedeli: Bedelin yasal süre (genel kural olarak fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün) içinde yurda getirilmemiş olması.

Bu riskli durumların gözden kaçması; vergi cezaları, teşvik kaybı, KDV iadesinde gecikme ve kambiyo mevzuatı kapsamında idari para cezası gibi sonuçlar doğurabiliyor.

İhracat Bedelinin Yurda Getirilme Süresi

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’a ilişkin 2018-32/48 sayılı Tebliğ ve TCMB İhracat Genelgesi uyarınca, Türkiye’de yerleşik kişilerce gerçekleştirilen ihracat işlemlerine ilişkin bedellerin, ithalatçının ödemesini müteakip doğrudan ve gecikmeksizin yurda getirilmesi esastır. Bedellerin yurda getirilme süresi, genel kural olarak fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez. Bedelin yurda gelmesinin ardından bankalar aracılığıyla İBKB veya DAB düzenlenmesi gerekmektedir.

Mükellefler İçin Öneriler

• Her GÇB dosyası için 7 adımlı kontrol listesini eksiksiz uygulayın.
• İhracat bedelinin 180 günlük süre içinde yurda getirildiğini ve İBKB/DAB’ın düzenlendiğini teyit edin.
• Açık kalan kambiyo dosyalarını düzenli olarak takip edin ve banka kayıtlarınızı güncel tutun.
• KDV iadesi başvurusundan önce GÇB’nin kapanmış olduğundan emin olun.
• DİİB kapsamındaki ihracatlarda taahhüt kapatma sürecini ihmal etmeyin.

Gümrük işlemleri, yapay zekâ destekli KURGAN risk analizi sisteminin veri kaynaklarından biri; GÇB dosyalarınızın eksiksiz ve zamanında kapatılması bu açıdan da önem taşıyor.

Mete Mali Müşavirlik ve Denetim olarak, GÇB dosyalarınızın eksiksiz kapatılmasından kambiyo mevzuatına uyumun sağlanmasına, KDV iade sürecinizin takibinden olası risklerin önceden tespit edilmesine kadar tüm süreçte yanınızdayız. Değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Daha önce ele aldığımız KURGAN risk analizi sistemi yalnızca fatura ve e-defter kayıtlarını değil, şirket kredi kartlarıyla yapılan harcamaları da yakından izliyor. Bankacılık sistemindeki işlemler (POS, EFT/Havale, kredi kartı ödemeleri) risk analiz merkezlerinde ticari faaliyetle karşılaştırılarak değerlendiriliyor. Bu yazımızda, şirket kredi kartı harcamalarının neden bu kadar kritik bir denetim alanı hâline geldiğini ve mükelleflerin almaları gereken önlemleri derledik.

Neden Kredi Kartı Harcamaları Denetimin Merkezinde?

Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre, kredi kartlarıyla yapılan yurt içi ve yurt dışı harcamalar her yıl dikkat çekici bir artış gösteriyor. Bu denli büyük ve dijital olarak tamamen izlenebilir bir veri kümesi, vergi idaresinin risk analizinde doğal bir öncelik hâline geliyor. Kredi kartıyla yapılan her harcama, o harcamayı finanse eden bir gelirin de var olduğunu varsayıyor; dolayısıyla harcama ile beyan edilen gelir arasındaki tutarsızlıklar KURGAN’ın risk puanlamasında doğrudan öne çıkıyor.

Hangi Harcamalar Risk Oluşturuyor?

Uygulamada en sık karşılaşılan risk alanı, şirket adına kullanılan kredi kartlarıyla yapılan kişisel nitelikli harcamaların işletme gideri olarak kaydedilmesi. Şirket ortaklarının resmi ticari faaliyetleriyle orantısız biçimde kendileri veya aile fertleri için lüks araç, konut eşyası veya benzeri varlık satın alması özellikle dikkat çekiyor. Bu tür harcamalar iki ayrı riski birlikte doğurabiliyor:

• Vergisel risk: Ortakların başka geliri bulunmaması hâlinde, bu tutarlar Gelir Vergisi Kanunu’nun 94/15-b maddesi uyarınca şirket tarafından dağıtılmış kâr payı olarak değerlendirilebiliyor; bu durumda hem kurumlar vergisi hem stopaj boyutuyla ciddi matrah farkı ve ceza doğabiliyor.
• MASAK riski: Kişinin resmi ticari faaliyetiyle orantısız varlık edinimi, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi mevzuatı kapsamında değerlendirilebiliyor; işlemin kaynağı tespit edilemezse Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından inceleme başlatılabiliyor ve ilgili varlıklara el konulabiliyor.

Muhasebe Kayıtlarıyla Uyum Neden Kritik?

KURGAN, kredi kartı hareketlerini şirketin e-fatura, e-defter ve beyanname verileriyle çapraz karşılaştırıyor. Bir harcamanın işletme gideri olarak kabul edilebilmesi için:

• Harcamanın faaliyet konusuyla doğrudan ilişkili olması,
• Fatura, fiş gibi yasal bir belgeyle desteklenmesi,
• Muhasebe kayıtlarına zamanında ve eksiksiz yansıtılması gerekiyor.

Bu üç şart sağlanmadığında, harcama gider olarak kabul edilmeyebiliyor ve KDV indirimi reddedilebiliyor; tekrarlayan uyumsuzluklar ise İzah Yazısı sürecini tetikleyebiliyor.

Ekstrelerin Zamanında İletilmesi Neden Önemli?

Şirket kredi kartı ekstrelerinin ve ilgili harcama belgelerinin her ayın ilk haftasında mali müşavire iletilmesi, hem muhasebe kayıtlarının doğru ve zamanında tutulması hem de olası bir İzaha Davet sürecinde hazırlıklı olunması açısından kritik önem taşıyor. Geç iletilen veya eksik belgelerle desteklenen ekstreler, ay sonu beyanname süreçlerinde zaman baskısı yaratabiliyor ve mutabakatsızlık riskini artırıyor.

Mükellefler İçin Öneriler

• Şirket kredi kartlarını yalnızca işletmeyle doğrudan ilgili harcamalar için kullanın; kişisel harcamaları kesinlikle ayırın.
• Her harcama için fatura veya fiş alın ve bu belgeleri ekstrelerle birlikte saklayın.
• Kredi kartı ekstrelerini ve destekleyici belgeleri her ayın ilk haftasında mali müşavirinize iletin.
• Ortakların şahsi harcamaları için şirket kartı yerine kişisel kartlarını kullanmalarını sağlayın.
• Büyük tutarlı veya sıra dışı harcamalar öncesinde mali müşavirinize danışın.

Mete Mali Müşavirlik ve Denetim olarak, şirket kredi kartı harcamalarınızın muhasebe kayıtlarınızla uyumunu değerlendirmekten, olası risk alanlarının önceden tespit edilmesine kadar tüm süreçte yanınızdayız. Değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, 24 Aralık 2025 tarihli ve 33117 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarına Eklenen Karşıt İnceleme Tutanaklarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında 1 Sıra No’lu Tebliğ” ile, YMM karşıt inceleme süreçlerini tamamen dijitalleştirdi. Bu yazımızda, sürecin nasıl işlediğini, geçiş takvimini ve süresinde cevap verilmemesi hâlinde uygulanan cezaları derledik.

Karşıt İnceleme Tutanağı Nedir?

Yeminli Mali Müşavirler (YMM), tam tasdik veya KDV iadesi gibi tasdik raporlarını hazırlarken, mükellefin ticari ilişkide bulunduğu firmalarla olan işlemlerin gerçekliğini teyit etmek amacıyla karşıt inceleme yapar. Bu inceleme sonucunda düzenlenen tutanaklar, tasdik raporunun ayrılmaz bir parçasıdır. Yeni düzenlemeyle birlikte bu tutanaklar artık kağıt ortamında değil, Dijital Vergi Dairesi (dijital.gib.gov.tr) üzerinden elektronik olarak düzenleniyor, onaylanıyor ve ilgili mükelleflere gönderiliyor.

Önemli bir eşik değer: 2026 yılında, katma değer vergisi hariç tutarı 150.000 TL’yi aşmayan belgeler için karşıt inceleme yapılması zorunlu değildir.

Geçiş Takvimi

• 1 Ocak – 30 Haziran 2026: Elektronik ortamda gönderim ihtiyaridir; kağıt tutanaklar bu dönemde hâlâ geçerlidir.
• 1 Temmuz 2026 itibarıyla: Elektronik gönderim zorunlu hâle gelir. Bu tarihten sonra kağıt ortamında düzenlenen karşıt inceleme tutanakları vergi dairelerine ibraz edilemez; ibraz edilse dahi hukuki geçerliliği bulunmadığından dikkate alınmaz ve “hiç düzenlenmemiş” sayılır.

Bu durum, YMM tasdik raporunun eksik kabul edilmesine ve mükellefin KDV iadesi gibi işlemlerinin durmasına yol açabiliyor — dolayısıyla süreç yalnızca YMM’nin değil, mükellefin de doğrudan takip etmesi gereken bir konu hâline geldi.

Mükellefin Yapması Gereken: 30 Günlük Süre

Nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellefler, YMM’nin karşıt inceleme talebini, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde yanıtlamak zorundadır. Verilen cevaplar, mükellef veya yetkili temsilcisi tarafından imzalanmış resmi bir belge olarak kabul edilir. Mükellef, aracılık ve sorumluluk sözleşmesi bulunan serbest muhasebeci mali müşavirine (SM/SMMM) alt kullanıcı yetkisi vererek bu süreci ona da yürüttürebilir.

Süresinde Cevap Verilmezse Ne Olur?

Karşıt inceleme talebine süresinde cevap vermeyen, eksik ya da gerçeğe aykırı bilgi veren mükellefler hakkında, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 355. maddesi uyarınca özel usulsüzlük cezası kesiliyor. 2026 yılı için bu ceza, VUK Genel Tebliği (Sıra No: 588) ile birinci sınıf tüccarlar (dolayısıyla kurumlar) ve serbest meslek erbabı için 35.000 TL olarak belirlendi — ve bu tutar her bir tutanak/işlem başına ayrı ayrı uygulanabiliyor. Örneğin yıl içinde 20 karşıt inceleme talebine zamanında cevap verilmezse, toplam ceza tutarı hızla yüz binlerce TL’ye ulaşabiliyor.

Son örneklerde, süresinde cevap verilmemesi nedeniyle düzenlenen vergi/ceza ihbarnamelerine yapılan itirazların da kabul edilmediği görülüyor; bu da sürecin ciddiyetini artıran bir diğer unsur.

KURGAN ile Bağlantısı

Karşıt inceleme süreçlerindeki bu dijitalleşme ve ceza artışı, tesadüfen aynı döneme denk gelmiyor. Daha önce ele aldığımız KURGAN risk analizi sistemi ile birlikte değerlendirildiğinde, vergi idaresinin mükellef beyanlarını ve üçüncü taraf verilerini çapraz kontrol etme kapasitesinin sistematik olarak güçlendirildiği görülüyor. Karşıt inceleme tutanaklarındaki tutarsızlıklar, KURGAN’ın risk puanlamasını da doğrudan etkileyebilecek nitelikte.

Mükellefler İçin Öneriler

• Dijital Vergi Dairesi üzerinden gelen tebligatları düzenli takip edin; e-tebligat bildirimlerini gözden kaçırmayın.
• Bir karşıt inceleme talebi geldiğinde, 30 günlük süreyi beklemeden mali müşavirinizle iletişime geçin.
• Mali müşavirinize alt kullanıcı yetkisi tanımlayarak süreci profesyonel takip altına alın.
• 1 Temmuz 2026 sonrası için kağıt tutanak ile işlem yapılamayacağını unutmayın; YMM’nizin de bu geçişe hazır olduğundan emin olun.

Mete Mali Müşavirlik ve Denetim olarak, Dijital Vergi Dairesi üzerinden gelen karşıt inceleme taleplerinin süresinde ve doğru şekilde yanıtlanmasından, olası özel usulsüzlük cezalarının önlenmesine kadar tüm süreçte yanınızdayız. Değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.